Back

ⓘ Empiriaeth




Empiriaeth
                                     

ⓘ Empiriaeth

Damcaniaeth athronyddol syn dibynnu ar brofiad fel ffynhonnell gwybodeth yw empiriaeth neu weithiau profiadaeth. Modd o resymu a posteriori ywr dull empiraidd syn dibynnu ar dystiolaeth a gaffaelir drwy arsylwi ac arbrofi. Cafodd yr athrawiaeth epistemolegol hon ei datblygu gan athronwyr o wledydd Prydain ac Iwerddon yn bennaf, gan gynnwys Locke, Berkeley a Hume, yn adwaith ir rhesymolwyr a honodd fodolaeth gwybodaeth a priori. Ir mwyafrif o empiryddion, mae profiad yn cynnwys ystyriaeth fewnol a meddyliau yn ogystal â phrofiad y synhwyrau. Mae empiriaeth yn gwadu bodolaeth syniadau greddfol, ac yn mynnu bod pob syniad yn tarddu o brofiad ac felly mae ein holl wybodaeth or byd yn ddealltwriaeth sydd wedi ei chyffredinoli o achosion neilltuol ein bywydau.

Yn ôl damcaniaeth empiraidd ystyr, mae ystyron i eiriau dim ond ir graddau maent yn cyfleu cysyniadau. Ymdrechar empiryddion i osod gwybodaeth a posteriori yn sail ir holl gysyniadau yr ydym yn eu deall. Yn ôl damcaniaeth empiraidd gwybodaeth, neu ddamcaniaeth cyfiawnhâd, dibynna credoau ar brofiad iw cyfiawnháu. Gall y berthynas rhwng y ddau safbwynt hwn fod yn gymhleth: mae nifer o empiryddion yn cydnabod rhagosodiadau a priori megis gwirioneddau mathemategol a rhesymegol ond yn gwadu cysyniadau a priori ; dim ond ychydig o athronwyr syn derbyn cysyniadau a priori ond syn gwadu rhagosodiadau a priori. John Stuart Mill oedd yr athronydd cyntaf i drin hyd yn oed deddfau mathemateg yn ganlyniad i gyffrediniadau ein profiad.

Mae empiriaeth yn amau dibynadwyedd awdurdod, sythwelediad, dyfaliad ar dychymyg, a rhesymu o natur haniaethol, damcaniaethol, a systemig.

                                     
  • o r anian Rhamantaidd a throsgynoliaeth Almaenig, a i wrthwynebiad i empiriaeth a defnyddiolaeth yn ei ysgrifau, megis ei gasgliad o ddarlithoedd On Heroes
  • Thomas Sydenham, Anthony Ashley Cooper, Damaris Cudworth Masham Mudiad Empiriaeth Tad John Locke Mam Agnes Keene Gwobr au Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol 
  • Member of the 1604 - 11 Parliament, Member of the 1614 Parliament Mudiad Empiriaeth Tad Nicholas Bacon Mam Anne Bacon Priod Alice Barnham Gwobr au Marchog
  • Treatise of Human Nature Prif ddylanwad George Berkeley, John Locke Mudiad Empiriaeth naturiolaeth, philosophical skepticism, Yr Oleuedigaeth Tad Joseph Hume
  • Ffurf ar athroniaeth positifiaeth yw positifiaeth resymegol sy n dal taw r unig broblemau athronyddol ystyrlon yw r rhai a ellir eu datrys drwy ddadansoddiad
  • athroniaeth ddadansoddol yn gwaredu â r rhesymeg glasurol a metaffiseg o blaid empiriaeth ac epistemoleg enwolaeth lem. Roedd hyrwyddwyr megis Bertrand Russell

Users also searched:

...
...
...